Ara Güler'in Gözünden Edebiyatçı Portreleri Sergisi

Yaşayan en büyük fotoğrafçılarımızdan Ara Güler'in objektifinden yansıyan edebiyatçılarımızın portrelerini Bursa Nilüfer'deki Nazım Hikmet Kültürevi'nin giriş katında gördüm ve ilgiyle inceledim. Bazılarının fotoğrafını çektim. İçlerinden bana göre en değerli şairleri bir seçki yapıp, beğeni sırama göre burada paylaşıyorum. 

Fazıl Hüsnü Dağlarca

Oktay Rifat

Edip Cansever

Behçet Necatigil

Cemal Süreya

Orhan Veli Kanık

Melih Cevdet Anday

İlhan Berk

Batman'da Termometre 50 Dereceyi Gösterdi

 

 

Bugün Batman'da sıcaklık 50 dereceye dek ulaştı. Böyle bir sıcağı ömrümde görmedim. Sokaklarda kimse yok. Dükkanların çoğu kapalı. Evin içinde termometre 42 dereceyi gösteriyordu, balkona çıkarır çıkarmaz elliye vurdu. Biraz daha balkonda tutsam sıcaktan dolayı kesin patlardı termometre. Neyse ki klimalı odamda sıcaklık 23 derece. Klima olmasaydı hayat bu şartlar altında gerçekten zor olurdu doğrusu.

Müthiş Bir Şarkı: "Canım Meleğim Canemın" (VİDEO)

Bestesi ve güftesi kendime ait olan "Canım Meleğim Canemın" şarkısını, siyah beyaz tarihi görüntüler eşliğinde yorumlamak suretiyle müzik hayatına atılmamın heyecan ve mutluluğunu yaşıyorum :-)

Yüz Yılın Unutulmaz Dergileri / Polat Onat

DEĞİRMEN’İN ÖĞÜTEMEDİĞİ DERGİLER

Edebiyat dünyasının ve aktörlerinin tarihselliği içindeki gelişim ve dönüşümünü dergilerin oluşturduğu vasat içinde gözlemlemeyip, salt kitaplar çerçevesinde ele alsaydık büyük ihtiyaç duyduğumuz bütünsel perspektif şüphesiz net olarak ortaya çıkamayacaktı. Geçmişten günümüze dek, okul olma işlevini hep önemli bir görev olarak taşımış olan nitelikli dergiler, genel itibariyle dağıtım ve okura ulaşma bağlamında kimi sorunlarla boğuşsa da, yine de kalitelerinden taviz vermeden özveriyle yayımlanmaya devam ediyorlar.

Rüstem Budak yönetiminde istikrarlı ve düzeyli şekilde yayın hayatını sürdüren Değirmen Dergisi 29-30-31. sayılarını kapsayan (Ocak – Haziran 2012) “Yüzyılın Dergileri 1900 – 2000” özel sayısında has dergi okurları için arşiv niteliği taşıyan önemli bir çalışma ortaya koymuş. 440 sayfalık bu hacimli özel sayıda, Türkiye’de kalıcı ekol oluşturma hüviyetini taşıyan en güçlü ve etkili şiir, edebiyat, düşünce, haber ve karikatür dergilerinin serüvenleri gözler önüne serilmiş. Çıkış öyküleri, oluşturdukları etki, meydana getirdikleri düşünsel ve estetik kimlik, savundukları görüşler ve yayımladıkları manifestolar, bu hususta çoğunluğu önemli bir otorite oluşturmuş kalemler tarafından anlatılmış, açıklanmış ve analiz edilmiş.

Mustafa Özçelik’in Sırat-ı Müstakim (Sebilürrreşad) Dergisi’nin tarihçesini, yayın serüvenini ve politikasını, muhtevasını ve kimlerin yazdığı konusunu ele aldığı çalışması ile açılıyor Değirmen’in kapısı. Mehmet Özdemir’in Genç Kalemler Dergisi’ni, Sebahattin Karakoç’un ise Servet-i Fünun Dergisi’ni açımlayan yazılarını okuyarak cumhuriyet öncesi edebiyatımızın seyri ve temel yönelimleri hususunda fikir sahibi oluyoruz. Sonrasında kronolojik şekilde, erken cumhuriyet döneminin öncü dergilerini, çok partili dönemde ses getirmiş dergileri tanıtan yazıları okuyarak, günümüz Türkiye’sinin düşünsel arka planını oluşturan dergilere dek uzanıyoruz. Yeri gelmişken, Necati Mert’in “Yansıma ile Hece” ve Lütfi Bergen’in “Düşünsel Özerkliğin Birikimi” adlı ürünlerine özellikle dikkat çekmek isterim. En sonda ise Menderes Daşkıran’ın “Yüzyılın Mecrasında Dergilerin Macerası” adlı toparlayıcı yazısı ve İlyas Dirin’in titizlikle hazırladığı otuz iki sayfalık “Edebiyat – Düşünce – Kültür – Sanat Dergileri (1929 – 1990) Bibliyografyası” mevcut.

Her biri farklı hedef, ihtiyaç, yönelim ve poetikalarla doğan kırk sekiz tane dergi söz konusu edilmiş. Şöyle rastgele karıştırayım isterseniz: Dergah’ta soluklanıp Halkın Dostları ile selamlaşmak, Edebiyat Ortamı’nın tatlı Mavi’liklerine dalıp Büyük Doğu’dan yüzeye çıkmak, Sombahar’ı hüzünle anımsayıp Mavera’ya süzülmek, Papirüs’e yazılanlara bakıp Diriliş’e doğru uzanmak, ruhumuzu doyuran Sızıntı’dan o köklü Varlık’a doğru yönlenmek… Kolay değildir elbette farklı düşünsel kimlikleri başarıyla taşımış bunca dergiyi, içselleştirdiğimiz kalıplaşmış ideolojik kabullerimizin uzağında, mümkün olduğunca objektif algıyla, işte böyle bir araya getirebilmek.

Hece Dergisi tarafından belirli periyotlarla farklı konularda oluşturulmasına aşina olduğumuz hacimli ve titiz özel sayı şeklindeki arşivlik ürünlere, Değirmen Dergisi’nin de “Yüzyılın Dergileri” sayısı ile böylesine güçlü bir katkı yapması bence oldukça önemli. Bahsettiğimiz dergideki bu özel çalışmanın hiç mi eksikliği yok? Eleştirel ve akademik bir gözle bakılacak olursa elbette vardır. Ancak ben, taşrada yayın yapan bir derginin bu ciddi çabasına ancak şapka çıkarılacağı fikrini yeğlerim. Geçtiğimiz yüzyıldaki ortak zihinsel şablonumuzun ve kültürel bilinçaltımızın oluşmasında, dahası gelişmesinde, yadsınamaz öneme sahip bu süreli yayınları, hoş bir tarzda, geçit töreni izlercesine ardı ardına anımsamak keyifli oluyor doğrusu. Görsellerle zenginleştirilmiş güçlü içerik, zaman tünelinde nostaljik yolculuk yapıyormuş tadında lezzetli bir okuma serüvenine davet ediyor okurlarını.

POLAT ONAT

12.05.2012

Otobüs Geçmeyen Durak Fotoğrafları

Büyük ihtimalle çoğunluğu geçip gitmiş şu hayatımda, "otobüs geçmeyen bir durak" görüntüsü ve imgesi kadar, hiçbir şey beni hüzünlendirmemiştir. 

İşte Batman'daki otobüs geçmeyen duraklardan birinin fotoğrafı...

Zihinsel Tadilat

ZİHİNSEL TADİLAT NEDENİYLE BİR SÜRE KAPALIYIZ.

Özgürlük ve Sonsuzluk (Ali Kemal Çınar)

Arşivlerimin olduğu kutuyu karıştırırken güzel bir şeye rastladım: Değerli arkadaşım Ali Kemal Çınar'ın uzun yıllar önce yaptığı ve bana hediye ettiği Özgürlük temalı bir karakalem resim çalışması ve arkasına yazdığı Sonsuzluk konulu bir şiir.

Doğa İçin Çal 1-2-3-4-5 (VİDEO)

   Uzun ve özenli bir uğraş sonucu ortaya çıktığı hemen belli olan bu güzel ve nitelikli çalışmalara dikkat çekmek isterim. 

Dinleyip de  beğenmeyen birine pek rastlamadım doğrusu. 

Tavsiye ederim.

Raflara Sığmayan Kitaplardan: 'İhtiyarın Vefatı' (Hüseyin Peker)

KİTAP RAFLARINA SIĞMAYAN DÖRT KİTAP: 1.'İhtiyarın Vefatı'

'toprağın altındayım ben silemem 

esen rüzgar silsin gözyaşlarını.'   (s: 124) 

derken bile sıkıntısını belli ediyor Polat Onat. Zaman gazetesindeki "İhtiyarın Vefatı" konulu söyleşisinde de buna benzer atmosfer değişiklerinin izlerini; şiirlerinde olduğu gibi yineliyor sık sık şair: 'Şair olmak için şiir yazanlar ve şairlikten kurtulmak için şiir yazanlar. Ben hep kendimi ikinci grupta gördüm.'

Edebiyat ortamında olmaktan duyduğu rahatsızlığın kaynağını nerede aramak gerekli? Öncelikle doğuda öğretmen olarak görevini sürdürmenin zorluğu diye düşünsek, ya da Bursa'da okuduğu öncelikli dönemin yarattığı sıkıntılar,  çok çocuklu bir babanın genç yaşta aldığı yükün tutuşması mı üzerinde seyreden? Bu tür sıkıntılı us yapısına kavuşmanın arasında gezinen...

Kitabın temasının ihtiyarlık ve vefat oluşunda da aynı sıkıntı yatıyor bence. Sanki şair, bu kadar yükün altında öleyim daha iyi, der gibi. Ya da ölümün ötesinde yaşamı seyretmek daha dinlendirici dercesine bir telaşı, bıkkınlığı önümüze taşıyor: 'Fakat unutmayalım ki hepimiz ihtiyarız, gençler az ihtiyar, yaşlılarsa çok ihtiyar!'   (aynı söyleşiden)

Polat Onat'ın bu kadar ihtiyarlık dillendirmesi yapmasının altında türlü öbekler yatıyor daha. 'farklı bir şiir yazıyorum'  dediği yerin altına şu notları düşebiliyor: 'yazıyorum / görselliği ön plana koyarak / olmayan okura lirik şölen'  (s: 22) Buradaki -olmayan okura- söylemine dikkat. Kısaca Onat'ın memnun olmadığı düzen içerisinde okur da var bir türlü. Onu olmayan sınıfına sokmakla, hıncını alır gibi. Ve sunduğunun bir şölen olduğunda ısrarlı. Diyor ki; yazıyorum, beni anlamıyorlar. Bu yüzden şiire tersinden başlamak cüretini gösteriyor. Belki ihtiyarlık irdelenmesinin altında, beni yordunuz, ihtiyarlattınız söylemi saklı.

Kah 'köhne bir huzurevinde' (s: 21), kah 'absürdlüğe ve zırvalamaya' (s: 17) varan bir söylemle yaklaşıyor. Burada şiirsel dokuyu pek dikkate almadan şiire sokuşturduğu bilimsel deyimlerin cesurca kullanılışına dikkat. Gerek şiirsel dokuyu önemsememe, gerek parçalama edimlerine varan bir muhalefet gizli Polat Onat'da. Ortaya çıkıveren bir görünmez kavga!

'ölüme beş kala ancak böyle dizeler çıkar

acemi ve ihtiyar bir şair müsveddesinden

sığmıyor yalnızlık yazdığım hiçbir kâğıda'   (s: 26)

Kendini bu denli aşağılayan, şiir dünyasını, şair kalmayı hor gören şairden ancak kendine itiraz dizeleri beklenebilir. Bu konuda seçtiği yol doğru. Beşiği tabutla, kundağı kefenle, rahmi toprakla özdeşleştiren şairin düzyazıya at koşturduğu bu şiir cinsi, bize biraz da varoluşçu simgelerin sonucunu anımsattı. David Fincher'in yönettiği "Benjamin Button” filmi Oscar'dan dönmüştü; çünkü ihtiyarlıktan gençliğe dönen birinin ters öyküsünü

anlatıyordu. Polat Onat'daki bu tematik olgu da pek farklı değil:

'yaşım seksen oldu geçen bahar

halen geceleri uyuyabilirsem eğer

annemi görüyorum rüyamda bana mama hazırlarken'   (s: 39)

Her türlü sıkıntı yaratan evrenine karşın ilginç bir kitap "İhtiyarın Vefatı". Kah gezdiği, görev yaptığı yöre öykülerini sinesinde barındıran, kah yaşadığı bunaltıcı hayata bir çığlık nidası veren bu şiirler, geleceğin ölülerini birleştirerek, kimi dizelerini küçümseyen şiir dostlarına bir yanıt niteliğinde... 

'en yüce nimet / ey ekmek'   (s: 44)

'hoşgeldin ey kıyamet günü'   (s: 47)

'müsaadenle gideyim / hakkını haram et'   (s: 92)

gibi dinsel kaynaklı kavramları da şiirine dahil eden Polat Onat'ın ihtiyarlık sürüncemesi bir sıkıntının patlayışından izler getiriyor önümüze. Yer yer kısa tuttuğu dizelerle bile kaynak aradığı bu açmaz sonunda onu boğacak mı? Orasını bu tür ölüme yakın yerde duran bir şiir belirlemez elbet. 86 yaşından sonrasına kadar  'buraya kadarmış'  (s:91) diyerek inen ozanın bazen öldükten sonrayı yazması karşısında şu soruyu imlemiş duruyorum böylesi şiirler karşısında? Polat Onat bundan sonra neresini yazacak. Bulutlar ötesi mi kaldı işin ucunda? Kendi bunun nasihatini dizelerle söylüyor zaten:

'sabah açken kuru üzüm ye öğünler aynı saatte

ekmek pirinç un şekerden uzak dur katı yağ zararlı

ölmemeye çalış'   (s: 74)

Polat Onat bu haliyle ilgiyi üzerine toplamayı başaran, ama okuru ve şiirseveri bir tomar sorunla boğuşmaya, hesaplaşmaya bırakan bir ozan resmi çiziyor. Siyah ve kırmızı çelişkilerle...

Hüseyin PEKER

Mor Taka Dergisi, Kış 2012, Sayı: 17

Uğur Tural'ın Objektifinden İstanbul

1991 doğumlu, Bursa'da yaşayan, genç fotoğrafçı Uğur Tural'ın objektifinden çıkan bu derinlikli İstanbul enstantaneleri beni çok etkiledi. Böylesine mükemmel fotoğrafları görünce aklıma hemen değerli şairimiz Oktay Rifat'ın "Bir Kartpostalın Arkasına Yazılmak İçin" şiiri geldi. Şiirin son bölümünü fotoğrafların altına ekledim. 

Şiir ve fotoğraf. İki kardeş sanat dalı. Yeri geldiğinde birbirini işte böyle bütünleyen...

BİR KARTPOSTALIN ARKASINA YAZILMAK İÇİN 

(...)

tirandiller alamanalar mavnalar

ben sizlerle büyüdüm

açık pencereden yarı yarıya

bir ay görünürdü düştü düşecek

bir çam başını uzatırdı

koltuk takımı halılar ve konsol

bir deniz evinin bütün avadanlığı

bir kayık karaya çekilmiş

öbürü şamandıraya bağlı

hiç unutmam bir martı konmuştu üstüne

ve İstanbul uzaktan

Ayasofya Süleymaniye Topkapı

bize bakıyordu Üsküdar'a ve bana.

OKTAY RİFAT

(1914 - 1988)

15 Yıl Önceki Galatasaray İmzaları

Geçenlerde eski arşivlerimin olduğu kutuları karıştırırken elime ilginç bir kâğıt geçti. 24 Nisan 1996'da Galatasaray Kadıköy'de 1-1'lik skorun ardından Fenerbahçe'yi Türkiye Kupası'ndan eleyerek tur atlamıştı. O maçta teknik direktör Graeme Souness Kadıköy'de sahanın ortasına Galatasaray bayrağı dikmişti. İki gün sonra 26 Nisan Cuma günü lig maçı için Bursa deplasmanına gelen Galatasaraylı futbolcuların Almira Otel'in lobisinde dinlendiğini otelde çalışan bir akrabam vasıtasıyla öğrenip, oraya giderek yukarıdaki imzaları aldım. Ertesi gün oynanan maçta Galatasaray Bursaspor'a 2-0 yenilmişti. O zamanlar lise sondaydım. Yıllar ne kadar çabuk geçmiş...

Mutluluk

Dünya hayatında hiçbir şey istememeye çalıştığımda mutluluğu, hiçbir şey istememeyi başardığımda huzuru buldum.

Polat Onat

YKY Şiir Yıllığı'nın Vedası (Polat Onat)

YKY ŞİİR YILLIĞI'NIN VEDASI

            
   Son altı yıldır (2006 – 2011) Baki Asiltürk’ün hazırladığı, her şubat ayında geleneksel olarak Kitap-lık Dergisi’nin eki olarak okurlara armağan edilen YKY Şiir Yıllığı’nın sonuncusu geçtiğimiz ay yayımlandı. Çıktığı her senenin ilk aylarında şiirin bütün gündemini oluşturan yıllıkların aldığı bazen olumlu ama çoğunlukla olumsuz tepkiler gittikçe dozunu artırmıştı. Şairlerin poetik yönelimler çerçevesinden değil de yıllıklar üzerinden tartışmalar yaşaması ve bu durumun neredeyse karşılıklı husumete dek uzanması da açıkçası Türk şiirine önemli ve kalıcı katkılar sunmuyordu.

   Baki Asiltürk akademisyen titizliğine şair duyarlığını da ekleyerek yine oldukça kapsamlı ve güçlü bir çalışma ortaya koymuş. Böylesine önemli belgelik niteliği taşıyan eserlerin tüm şiir coğrafyasını kuşbakışı gözlemlemesi sanıldığı kadar kolay olmasagerek. Asiltürk’ün Önsöz’üyle açılan kitapta en yaşlısı 1932, en genci 1991 doğumlu olan 156 şairin 2011 yılı içinde dolaşıma sunduğu şiirlere yer verilmiş. Seçilen şiirlerin ardından 26 sayfa boyunca, şiirin genel durumu, olaylar, tartışmalar, kitaplar, dergiler ve ölümlere değinilerek özet bir döküm ortaya konmuş. Edebiyat tarihçilerinin işini önemli ölçüde kolaylaştıracağını tahmin ettiğim alfabetik dizin halindeki dergilerdeki poetik yazılar ve söyleşiler listesi ise yine unutulmamış. Şiirimizin çoğu renklerini geniş bir skalada gösteren, farklı yönelimleri cesurca imleyen 347 sayfalık bu kapsamlı yıllık Kitap-lık Dergisi’nin eki halinde okurlara ulaştı.

   Her birinin kendi konumundan ve açısından, farklı objektiflerle şiirin fotoğrafını çekmeye çalışması yıllıkların en temel özelliğidir kanısındayım. Bu işin duayeni rahmetli Mehmet H. Doğan’ın ardından Veysel Çolak, Mustafa Fırat, Hakan Arslanbenzer, Mustafa Aydoğan, Şeref Bilsel ile Cenk Gündoğdu sanat ve hayata bakışlarının yansımalarını, çıkardıkları yıllıklardaki sunuş yazılarıyla ve tercih ettikleri şiirlerle edebiyat ortamıyla paylaştılar. Nasıl edebiyat dergileri arasında içten içe bir rekabet söz konusuysa, son senelerde sayısı artarak yayımlanan şiir yıllıkları için de benzer bir durum ister istemez ortaya çıkıyor. Geçtiğimiz günlerde Papirüs Dergisi’nin eki olarak verilen Mustafa Ergin Kılıç’ın hazırladığı “Şimşir Ağacı 2011” yıllığı da raflarda yerini aldı. Önümüzdeki süreçte ise büyük olasılıkla yukarıda ismini andığım şairlerin yıllıklarını da okuma imkânına kavuşacağız. Siz ne derseniz deyin, yıl içinde yayımlanan onca dergi içinde takip edemediğimiz kimi edebiyat dergilerinden haberdar olabilmeye, tadımlık da olsa seçilen ilgi çekici, güçlü şiirleri okuyabilmeye, dikkatimizden kaçan bazı edebiyat olaylarını hatırlayabilmeye, ıskaladığımız farklı şiir kitaplarını anımsamaya ve tekrar gündeme almaya vesile olabilen şiir yıllıkları birçok önemli fonksiyonu bir arada yüklenmiş konumdalar.

           

   Kitap-lık Dergisi büyük ihtimalle yıllık tartışmalarının kısırlığından, yavanlığından ve yıpratıcılığından kurtulmak amacıyla YKY Şiir Yıllığı’nı son kez piyasaya sundu ve bu serüveni noktalayıp başka armağan kitaplarla okura sürpriz yapma niyeti taşıdığını duyurdu. Bu iyi mi oldu, yoksa önümüzdeki yıllarda YKY Şiir Yıllığı’nın eksikliğini hissedecek miyiz dersiniz? Doğal olarak herkesin cevabı farklı. Bu gelişmeye üzülenler de var, sevinenler de. Ancak sorduğum soruya eğer bir müddet sabredebilirsek, şüphesiz en tarafsız eleştirmen olan zaman, en doğru yanıtı verecek.

POLAT ONAT

Taraf Gazetesi, Kitap Eki, Mart 2012

Sayı: 14   Sayfa: 30  

Isparta Müzesi

senin anıların... mavi bir çiçek mızrağı

adını hatırlayamıyorum

damlayan cesur gelinciğin yanında ateş ile ipek

ve seni örtüyorlar.

CARL SANDBURG

(1878 - 1967)

Şimşiir Ağacı 2011 Yıllığı'ndaki Şiirim: "Çiftçi"

Papirüs Dergisi'nin Şubat 2012'de çıkan 8.sayısının yanında okurlara armağan olarak sunulan, Mustafa Ergin Kılıç'ın hazırladığı Şimşiir Ağacı 2011 Şiir ve Kitap Yıllığı'nın 285. sayfasında yer alan şiirim:

ÇİFTÇİ 

anızları yakıyorsun

sonra sürüyorsun tarlayı

çiftçisin sen

benim gibi değilsin

testiden su içiyorsun ağzını dayayıp

ağacın altında yiyorsun ekmek peynir

çapa yaparken yorulmuyorsun pek

bu ilerlemiş yaşına rağmen

tarlanı keyifle suluyorsun

eline yakışıyor kürek

toprakla haşır neşir olmuşsun

yüzün gülüyor hasat zamanı

çünkü benim gibi değilsin

çünkü umudun var.

Polat ONAT

İhtiyarın Vefatı, Sayfa: 90

Hayat Nedir?

(...)

Sudaki tahtadan daha yassı boğucu sıcak,

Bir kızıl ağaç gibi yıkıldı gökler,

Yakışır yıldızlara kahkaha atmak,

Ne var ki dünya ıssız bir yer.

BORİS PASTERNAK
(1890 - 1960)